Poleceń warto nauczyć się choćby dla radzenia sobie w razie awarii grafiki, gdzie jedyną drogą do naprawienia usterki może okazać się tryb tekstowy. Ponadto znając polecenia możemy uzyskać całkowitą kontrolę nad systemem operacyjnym, której nakładki graficzne nam nie umożliwią.
Jeżeli nawet używasz systemu wyłącznie do pracy (np. jako redaktor czy grafik) lub używasz jedynie konkretnych programów to i tak polecenia mogą okazać się przydatne. Może nawet zechcesz poznać Linuksa bliżej.
Gdzie wpisywać polecenia?
Są dwa tryby pracy systemu: tekstowy i graficzny. Pierwszy to taki, który zaczyna się od wpisania loginu i hasła. Następnie widzimy znak zachęty oznaczający gotowość do przyjmowania poleceń.
Tryb graficzny jest wywoływany z trybu tekstowego. Zwykle towarzyszą mu nakładki graficzne. Tryb graficzny ma określoną rozdzielczość i odświeżanie. W Linuksie spotkamy się z popularnym XFree86 lub X.Org (oparte o X11) - są to implementacje trybu graficznego (ang. X Window System). Ze względu na problemy z licencją coraz częściej będziemy się spotykać z X.Org.
Nakładki (środowiska) graficzne, tj. KDE, GNOME, FluxBox i inne również dają nam możliwość wpisywania poleceń. Do tego służą terminale działające w trybie graficznym. Popularniejsze terminale to aterm, xterm, eterm, a także Gnome Terminal itp. Oprócz terminali możliwe jest tworzenie ikon programów, lub użycie opcji uruchom (wykonaj polecenie). Istnieje również możliwość wyjścia z trybu graficznego z pozostawieniem trybu tekstowego. Najczęściej jednak w trybie graficznym używa się terminali.
Przed znakiem zachęty...
Standardowo przed znakiem zachęty występują pewne informacje.
Przykładowo:
login@domena: /usr/bin$
lub
domena: /usr/bin#
|
Oba przykłady różnia się jedną charakterystyczną rzeczą - ostatnim znakiem (przed znakiem zachęty).
Znak $ oznacza, że polecenia wpisuje użytkownik, natomiast # (ang. hash) oznacza administratora. Zarówno domena jak i katalog nie muszą być wyświetlane (zależy od ustawień w konfigu).
A teraz właściwa część artykułu, czyli...
Polecenia
Warto wiedzieć, że polecenia w systemach uniksowych to zwykłe programy, które można uruchomić w dowolnym katalogu (poprzez dowiązanie). Można napisać swoje własne programy i ich używać w taki sam sposób. Programy te nazywane są "poleceniami", ponieważ spełniają określone funkcje w systemie.
Inaczej - polecenie stanowi wywołanie programu (również z parametrami). Zatem np. polecenie
cp plik1 /katalog/ oznacza użycie programu CP (copy) z parametrami określającymi plik źródłowy i miejsce gdzie ma zostać przekopiowany.
Przedstawione niżej polecenia stanowią podstawę pracy z systemem...
Polecenia wejścia i wyjścia
Poruszania się i operacje na plikach
Jeżeli chodzi o katalogi można podawać je w różnej postaci. Już wcześniej podawana pełna ścieżka, ma postać np. cp /home/me/my_file /usr/bin. Aby cofnąć się o jeden katalog możemy posłużyć się kropkami, np. cp ../file_name /home/me/ - spowoduje to skopiowanie pliku z katalogu, znajdującego się przed aktualnym katalogiem. Można cofać się o kilka katalogów, np. ../../../file.
- pamiętaj, że pierwszy "/" oznacza - root (ang. Root - korzeń) - jest to pierwszy podstawowy katalog w systemie (główna partycja).
Procesy
Uzyskiwanie informacji
Rozpakowywanie plików i instalacja oprogramowania
Aby zainstalować dany program, który został rozpakowany należy wykonać polecenia w tej kolejności (w katalogu gdzie został rozpakowany): ./configure, make, make install.
Użytkownicy niektórych dystrybucji mają spore ułatwienia, np. w Debianie, żeby zainstalować jakiś pakiet można użyć polecenia: apt-get install nazwa_pakietu (aby odnaleźć pakiet można posłużyć się poleceniem: apt-cache search fraza_do_wyszukania).
Aby dowiedzieć się więcej o podanych poleceniach (rzecz jasna nie wszystkie opcje zostały wypisane!) zapoznaj się z podręcznikiem (man nazwa_polecenia).
- jeśli chcesz dowiedzieć się jeszcze więcej o Linuksie i poleceniach zobacz:
Wiedza uzupełniająca
